gurU
nwnk swihb dw ivSv leI sMdyS
iek iPlws&r
koloN iksy ny pu`iCAw, "qIsry mhWX`uD bwry Awp jI dI kI rwey hY?" aus
ikhw, "qIsry mhWXu`D bwry qW mYN nhIN jwxdw, pr cOQw mhWXu`D nhIN hoeygw
ikauuNik aus lVn leI koeI bcygw hI nhIN["
iek pwsy mnu`K
AYtm hiQAwrW nwl lYs Kloqw hY ijhVy swry SihrW qy SihrIAW Kqm krnleI
kwPI hn qy dUsry pwsy auh AihMsw, kroD, fr qy AivsvwS nwl BirAw ipAw
hY[ A`j sMswr dwivnwS koeI mnoklipq g`l nhIN l`gdI[ mOq dy mMUh A`gy
KVHy mnu`K gurU nwnk swihb dw kI aupdyS hY?
gurU jI &rmwauNdy
hn ik s`c pCwxo ikauNik s`c hI sB qoN au~pr hY[ ies s`c Awpxy jIvn
ivc pRgt hox idau, ikauNik s`cw Awcwr s`c dy vI au~pr hY: "schu ErY
sBu ko aupir scu Awcwru]" jIvn dI hr Gtnw ivc s`c qlwS kro[ iesy aupdyS
pRcwrn leI gurU jI ny dunIAW dw BRmx kIqw Aqy Awpxy jIvn dI hr ikirAw
ivc ies s`c pRgt kIqw[ ies smJx leI AsIN gurU jIdy jIvn au~pr iek
srsrI ijhI Jwq mwrdy hW[
rwjsI Kyqr
: bwbr ihMdusqwn 'qy hmlw krdw hY[ AYmnwbwd Sihr ivc loQW dy Fyr
l`g jWdy hn[lwSW qy vgdy lhU ivckwr Klo ky gurU jI bwbr jwbr Aqy aus
dIAW POjW 'pwp kI jM\' AwKdyhn[ Awp jI jwxdy sn ik ies s`c dy h`k
ivc Ku`lHI Awvwz dw is`tw mOq vI ho skdw hY ikauNik aus smyN koeI dlIl,
vkIl, ApIl nhIN huMdI sI[ pr gurU jI s`c dw lV PVdy hn, jIvn dw nhIN[
kwS! A`j dw
mnu`K AYtmI hiQAwrW dy ivnwSI s`c smJy qy ies dI iqAwrI, dyK-ryK qy
vrqoN dy ivru`D bulMd Awvwz auTwey[
Dwrmk Kyqr
: gurU jI ny bcpn qoN hI s`c dI qlwS SurU kIqI Aqy hr auh krm iqAwg
id`qw ijsivc s`c dI Jlk nhIN idsI[ Awp jI pVHn leI ByijAw igAw qW
Awp jI ny ikhw, "mY auh pVHwE ijs dy pVHn bwAd hor kuJ pVHn leI nhIN
bcdw[" ieh sI s`c dI qlwS[
Awp jI jnyaU
pwaux leI ikhw igAw[ pr ieh Awp jI dI s`c dI prK au~pr pUrw nw auqirAw[
Awp jI ny ikhw ik "ieh mYlw ho jWdw hY, tu`t jWdw hY, hor pwauxw pYNdw
hY[ mY auh jnyaU pwE
ijhVw dieAw,
sMqoK, jq qy sq nwl bixAw hovy, ijvyN:
| dieAw kpwh sMqoKu sUqu
jqu gMFI squ vtu] |
| eyhu jnyaU jIA kw heI
q pwfy Gqu] |
| nw eyhu qutY n mlu lgY
n eyhu jlY n jwie] |
| DMnu su mwxs nwnkw jo
gil cly pwie] |
|
(vwr
Awsw, slok m: 1, pMnw 471)
|
gXw ivc pWifAW
ny gurU jI ikhw, "ipqRoN ko ipMf dyvo, bRwhmxoN ko Bojn dyvo, ipqR
Gor nrksy bcyNgy AOr qumwrw auDwr hogw[" gurU jI ies ipMf, pql, dIvw
ivc koeI s`c nw id`isAw ikauNik koeI vI Awpxy krmW dy Pl qoN ieauN krn
nwl nhIN bc skdw[ Awp jI ny aupdyisAw :
| dIvw myrw eyku nwmu
duKu ivic pwieAw qylu] |
| auin cwnix Ehu soiKAw
cUkw jm isau mylu] |
| lokw mq ko PkiV pwie] |
| lK miVAw kir eykTy
eyk rqI ly Bwih] |
| ipMfu pqil myrI kysau
ikirAw scu nwmu krqwru] |
| AYQY EQY AwgY pwCY eyhu
myrw AwDwru] |
| gMg bnwris isPiq qumwrI
nwvY Awqm rwau] |
| scw nwvxu qW QIAY jW
Aihinis lwgY Bwau] |
| iek lokI horu CimCrI
bRwhmxu vit ipMfu Kwie] |
| nwnk ipMfu bKsIs kw
kbhUM inKUtis nwih] |
|
(Awsw
m: 1, pMnw 358)
|
gurU jI &rmwn krdy hn ik Awpxy
krmkWf ivc s`c l`Bo[ purI ivc jgnnwQ Bgvwn dI AwrqI ho rhI hY[ Awp jI
smJwauNdy hn ik mnu`K-- ikrq AwrqI Bu`l ky auh ivSwl AwrqI dyKo,
ijhVI swrw bRhmMf kr irhw hY[ ieh hI s`c hY, bwkI inrwkrmkWf hY:
| ggn mY Qwlu riv cMdu
dIpk bny qwirkw mMfl jnk moqI] |
| DUpu mlAwnlo pvxu cvro
kry sgl bnrwie PUlMq joqI] |
| kYsI AwrqI hoie Bv KMfnw
qyrI AwrqI] |
| Anhqw sbd vwjMq ByrI]
|
|
(DnwsrI
m: 1, AwrqI, pMnw 663)
|
m`ky ivc Awp jI lokW s`c smJx
leI JMjoVdy hn[ Awp jI ny smJwieAw ik A`lw isrP lihMdy pwsy hI nhIN
blik auh qW hr idSw ivc hY[ sB pwsy ausy dw hI nUr PYilAw hoieAw hY[
ijDrvI pYr krogy auhI nzr Awvygw[
Drm dy Kyqr ivc gurU jI ny
hr pRkwr dy inrwrQk krmkWf krn qoN lokW vrijAw Aqy pwKMf C`f ky s`c
dy DwrnI hox leI ikhw :
CofIly pwKMfw] nwim lieAY
jwih qrMdw] (vwr Awsw, slok m: 1, pMnw 471)
Drm inrpyKqw (Secularism)
: A`jklH Drm inrpyKqw dI g`l krnw iek pRkwr dw PYSn ijhw ho igAw
hY[ sB smJw rhy hn ibnW smJy ik ieh hY kI? gurU jI d`sdy hn ik TIk Drm
inrpyKqw 'SuB krm' hn[ ijhVw s`cw Awcrn r`Kdw hY, auhI Drm inrpyKqw
smJdw hY, pwldw hY[ m`ky ivcdOlq KW loDI gurU jI p`uCdw hY:
| dOlq KW: ihMdU hsqI
Xw muslmwn? |
| (qUM ihMdU hYN ik muslmwn?) |
| gurU jI : Aj hr do nysqm
(dohW ivcoN iek vI nhIN) |
|
bMdw Kudw hsqm v hmh
mzHb Aj mn hsqMd[
|
| (mYN r`b dw bMdw hW
Aqy swry mzHb myry Awpxy hn)[ |
| mdIny ivc kwzI rukndIn
pu`Cdw hY : |
| puCin Poil ikqwb no
ihMdU vfw ik muslmwnoeI? |
| bwbw AwKy hwjIAw suiB
Amlw bwJhu dono roeI[ |
|
(BweI
gurdws jI, vwr 1:33)
|
gurU jI smJw rhy hn ik s`c pCwxo
Aqy Awpxy krmW ivc auqwro[ smwjk aupdyS :
a) jwq-pwq, vMf dy pRQwey :
swrw sMswr aUc-nIc, mzHb-Drm, rMg-nsl, nwl pIVq hY[ swfy dyS ivc m
dI jwq vMf ny smwj brbwdI dy fUMGy KUh ivc Dkyl id`qw hY[ ies ivcwrDwrw
au~pr gurUjI ny pihlI s`t audoN mwrI jdoN AwpxI sMswr Xwqrw leI dUsry
Drm (ieslwm) qy nIvIN jwq (mrwsI) dy mrdwnw Awpxw swQI cuixAw[ dUsrI
s`t audoN mwrI jdoN Awp jI msIq ivc nmwz pVHn leIgey (Awp jI ihMdU
smiJAw jWdw sI)[ qIsrI s`t audoN mwrI jdoN Awp jI ny ikhw, "nw ko ihMdU
nmuslmwn"[ cOQI s`t audoN v`jI jdoN Awp jI ihMdUAW dy mhwn qIrQW 'qy
vI gey qy muslmwnW dy piv`qr AsQwn kwbw vI[ jdik koeI ihMdU kwbw nhIN
jWdw qy koeI muslmwn vI mQrw nhIN jWdw sI[ AwpjI ny s`c smJwaux leI
ieh iek kRWqIkwrI qy dlyr kdm pu`itAw[
A) AmIr-grIb vMf dy pRQwey :
Awp jI ny AYmnwbwd dy Aihlkwr mlk Bwgo dy pkvwn C`f ky grIb ikrqI BweI
lwlo dI JONpVI ivc Tihrxw qy aus dI su`kI rotI Kwxw pRvwn kIqw[ mYN
ieh spSt kridAW ik gurU jI dI iSkwieq Dn jW DnI nwl nhIN blik dUsirAW
dw KUn cUs ky kmwey Dn nwl sI[ mlk Bwgo dI kmweI ivc ieh doS sI[
dUsry dw h`k mwr ky AmIr bxnw
AYnw v`fw pwp hY ijMnw ihMdU leI gaU dw mws qy muslmwn leI sUAr dw mws
Kwxw pwp mMinAw jWdw hY:
| hku prwieAw nwnkw ausu
sUAru ausu gwie] |
| guru pIru hwmw qw Bry
jw murdwru n Kwie] |
|
(vwr
mwJ 1, slok m: 1, pMnw 141)
|
e) iesqrI purK vMf dy pRQwey
: iesqrI pYr dI ju`qI smiJAw jWdw sI[ ies mwro, swVo, vyco koeI
pwp nhIN[ sB h`k mrd dy hn[ iesqrI dw koeI h`k nhIN[ iek srvy Anuswr
swfy dyS ivc ijMnIAW iesqrIAW sVn kwrn hspqwl ivc BrqI huMdIAW hn, aunHW
ivc 90% juAwn ivAwhIAW hoeIAW huMdIAW hn[ koeI b`cI jW bu`FI koeI nhIN
sVdI[ ieh dhyj kwrn swVIAW iesqrIAW dy mMUhoN boldy AMkVy hn[ pr purS
dI Awqmw kmzor qy lwlc blvwn hY[ ijMnw cwho iesqrI BMfI jwau[ iesy
kwrn hI qW gurU jI ny iesqrI aus smyN dI iesqrI pRqI inMdw Bry rv`eIey
qy soc drswauNidAW 'BMf' krky sMbooiDq kIqw[ Awp jI ny 500 swl pihlW
iesqrI dy h`k ivc Awvwz auTweI jdoN ies iek vsqU qoN v`D kuJ nhIN mMinAw
jWdw sI[ Awp jI ny &rmwieAw :
| BMif jMmIAY BMif inMmIAY
BMif mMgxu ivAwhu] |
| BMfhu hovY dosqI BMfhu
clY rwhu] |
| BMfu muAw BMfu BwlIAY
BMif hovY bMDwnu] |
| so ikau mMdw AwKIAY
ijqu jMmih rwjwn] |
| BMfhu hI BMfu aUpjY
BMfY bwJu n koie] |
| nwnk BMfY bwhrw eyko
scw soie] |
|
(vwr
Awsw, slok m: 1, pMnw 473)
|
s`c qW iehI hY ik iesqrI rwjy,
mhwrwijAW qy sMqW-gurUAW dI jnnI hY[ ies s`c kbUlo ikauNik s`c sB
socxI qoN au~pr hY[
AwrQk Kyqr : buinAwdI qOr 'qy
mnu`K Kudgrz hY[ dUsirAW lu`t ky Awp AmIr bxn ivc ies koeI burweI
nzr nhIN AwauNdI[ iksy dyS dw koeI pRDwn mMqrI irSvq lY skdw hY, irSvq
dy skdwhY, jwlHswzIAW kr skdw hY, bygunwh is`KW dw kqlyAwm krvw skdw
hY, ies ivc aus koeI burweI nzr nhIN AwauNdI[ isrP Awpxwpn qy aus
dI sur`iKAw hI nzr AwauNdI hY[ ijs kol s`c dyKx dI A`K nhIN, aus leI
s`c kmwauxw bhuq dUr dI g`l hY[ iek mulk dUsry mulk lu`t irhw hY,
iek SRyxI dy lok dUsrI SRyxI dy lokW lu`t rhy hn[ kuJ ku srkwrW ny
Awpxy dyS dI AwrQk aunqI leI kuJ mwfl bxwey hn[ iek hY srmweydwrI (Capitalism)[
ies ivc Dn kmwaux ivc bhuqw zor hY qyvMfx ivc G`t[ ies kwrn kuJ ku bhuq
AmIr ho jWdy hn, pr bhuqw krky Awm jnqw grIb hI rihMdI hY[
dUsrw mwfl hY kimaUinzm (Communism)[
ies ivc dyS dI pYdwvwr dw kMtrol srkwr krdI hY[ ies leI AmIr imt jWdy
hn pr grIbW dI hwlq bhuq suDrdI nhIN[ so dovyN mwfl ivvhwrk rUp 'c bhuqw
krky AsPl rhy hn[
gurU jI ny 500 swl pihlW ies
s`c pCwixAw Aqy AwrQk suDwr dw nwArw id`qw-- "Gwil Kwie ikCu hQhu
dyie]" hr iek AwdmI kMm kry qy ivhlw rihxw pwp smJy[ hr iek AwdmI pUrIiemwndwrI
nwl imhnq kry qy kMm-cor bxnw byeImwnI smJy Aqy hr kMm, hr iksm dw ijhVw
imly svIkwr kry qy iksy kMm mMdw qy hIxw nw smJy[ jdoN sB kMm krngy
qy jwn qoV imhnq krngy qW dyS jW smwj Awpy hI AmIr ho jweygw[ iPr jdoN
auh sB Awpxy h`QoN kuJ dyxgy (dsOND) qW ies dI vrqoN loVvMdW leI, ibmwrW
leI, dvwKwinAW dI ivvsQw krn vwsqy Bwv srb`q dy Bly leI hoeygI[ ies
mwfl iek ArQ SwsqrI ny isKonoimks (Sikhonomics)
ikhw hY[ ies mwfl ivc sMswr dw kilAwx CuipAw hY, ikauNik ieh s`c qy
ipAwr 'qy AwDwrq hY[
jy sMswr ny qbwhI qoN bcxw
hY qW ies gurU aupdyS mMn ky s`c pCwnxw qy Apnwauxw peygw[ gurU
nwnk swihb jI dy pRkwS purb mnwauNidAW Aws kIqI jw skdI hY ik mnu`Kqw
Awpxy kilAwxleI gurU aupdyS smJy qy ApnweygI:
schu ErY sBu ko aupir scu
Awcwru] (isrIrwgu m: 1, pMnw 62)
s. joigMdr isMG
'bMbeI vwly
ikCu hQhu dyie]" hr iek AwdmI
kMm kry qy ivhlw rihxw pwp smJy[ hr iek AwdmI pUrIiemwndwrI nwl imhnq
kry qy kMm-cor bxnw byeImwnI smJy Aqy hr kMm, hr iksm dw ijhVw imly
svIkwr kry qy iksy kMm mMdw qy hIxw nw smJy[ jdoN sB kMm krngy qy
jwn qoV imhnq krngy qW dyS jW smwj Awpy hI AmIr ho jweygw[ iPr jdoN
auh sB Awpxy h`QoN kuJ dyxgy (dsOND) qW ies dI vrqoN loVvMdW leI, ibmwrW
leI, dvwKwinAW dI ivvsQw krn vwsqy Bwv srb`q dy Bly leI hoeygI[ ies
mwfl iek ArQ SwsqrI ny isKonoimks (Sikhonomics)
hb ijQy vI jWdy sn, ijs pws
vI jWdy sn, aus s`c dw aupdyS zrUr idMdy sn[ 'ikrq kro, nwm jpo, vMf
Cko' dI ivcwrDwrw qoN jwxU zrUr krvwauNdy sn[ iPr ieh ikvyN ho skdw
hY ik cUhVkwxy dI jUh ivc bYTy swDU aunHW dy s`c-aupdyS qoN vWJy rhy
hox? gurU nwnk swihb qW pihlW hI s`c dy aupwSk, s`c dy DwrnI sn[ s`c
ivhwjx dw kwrj qW auh pihlW hI kr rhy sn qy bwAd ivc vI krdy rhy[ aunHW
dy s`cy sOdy iek swKI qk sImq kr dyxw iek v`fI Bu`l hY[ Asl ivc hoieAw
ieh hovygw ik swD mMflI nwl gurU jI ny lMbI ivcwr-crcw kIqI Aqy aunHW
igRhsq Aqy ikrq dI mhwnqw idRVH krvw ky s`c nwm dy lV l`gx dI isiKAw
id`qI Aqy Bu`Ky jwx ky lMgr vI CkwieAw[ kihx qoN Bwv gurU jI ny aunHW
auhI s`cw sOdw krn dw aupdyS id`qw jo gurbwxI ivc drj hY[
so gurU nwnk
swihb jI dI bwxI dy sMdrB ivc s`cy sOdy vwlI swKI dy shI srokwr smJx
dI byh`d zrUrq hY[ Kry-Koty dI pCwx leI swfy pws gurbwxI hI ieko iek
ksv`tI hY[ s`cy sOdy vwlI swKI gurbwxI dy nzrIey qoN hI smJx dI zrUrq
hY nhIN qW Koty sOdy s`cw sOdw d`s ky vycx vwilAW dIAW dukwnW 'qy
gurU nwnk nwm lyivAW dI vD rhI BIV rokxw, swfy leI sMBv nhIN hovygw[
gurU nwnk pwqSwh
ijQy vI gey, s`c suxwieAw[ jwbr hwkmW 'rwjy sIh mukdmu kuqy' kih ky
lokW jbr, zulm, AinAW ivr`uD KVHy hox leI mwnisk qOr 'qy iqAwr kIqw[
bRwhmxW, kwzIAW, jogIAW, sMinAwsIAW dy ADwrmk ikrdwr lokW swhmxy nMgw
kIqw[ s`c qoN dUr krn vwly AigAwnqw Bry krmkWfW, vihmW-BrmW, pwKMfW
ivru`D jbrdsq muihMm AwrMBI[ kOfy, s`jx Awid pwpIAW pwp-krmW qoN vrj
ky s`c dy lV lwieAw[ s`cy sOdy dy sOdwgr hox dw dwAvw krn vwly Ajoky
swDW-sMqW svwl kIqw jw skdw hY ik kI aunHW kdy jbr, zulm, AinAW krn
vwly qy mwnvqw-ivroDI AnsrW ivru`D mUMh KoilHAw hY? kI kdy v`fy v`fy
mwieAwDwrIAW, smglrW, irSvqKorW, niSAW dy vpwrIAW qy byeImwn isAwsqdwnW
pws jw ky, gurU nwnk pwqSwh vWg s`c suxwaux dI jurA`q kIqI hY? jy nhIN
qW lokW smJ lYxw cwhIdw hY ik ieh zrUr hI Koty sOdy dy sOdwgr hn[
jbr, zulm, D`kySwhI ivru`D cu`pI Dwrn vwly ienHW JUTy sOdwgrW pwsoN
s`cy sOdy dI Aws krnI mUrKqw qoN isvw kuJ vI nhIN!
qqkrw